13-sentabr
Tugʻilgan kunim Dasturchilar kuniga toʻgʻri keladi. Nega men buni tasodif deb atamay qoʻyganim, nega bolalar uchun mahsulot yaratayotganim va oʻzim ishonadigan kichkina bir umid haqida.
Har yili 13-sentabrda dunyo Dasturchilar kunini nishonlaydi.
Men esa aynan oʻsha kuni — 2005-yilning oʻn uchinchi sentabrida — dunyoga kelganman.
Uzoq yillar buni kulgili bir tasodif deb yurdim. Endi bunday demayman. Chunki tasodif — hali izohi topilmagan narsaning vaqtinchalik nomi. Izoh topilgan kuni u boshqacha ataladi.
Bu yozuv — oʻsha izohni topguncha kechgan yigirma yilning qisqacha bayoni.
Guvohnomadagi imzo
Bizning xonadonimizda mendan avval hech kim dastur yozmagan. Muhandislar sulolasi ham, «oʻgʻlim dasturchi boʻlsin» degan otalik orzusi ham boʻlmagan. Bu kasbni tanlashimga na birovning oʻrnagi, na uydagi bironta kitob sabab boʻlgan.
Shunga qaramay, tanlov baribir qilindi — odam bolasi hali kasb emas, multfilm tanlaydigan yoshda.
Bugun oʻylab qarasam, u aslida tanlov ham emas ekan.
U — tugʻilganlik guvohnomamning chetiga allaqachon qoʻyilgan imzo edi. Faqat oʻsha imzoni uzoq vaqt hech kim oʻqimagan. Men ham oʻqimaganman.
Chorlov inson hayotiga har doim ham oʻn yettidagi ulugʻ ilhom boʻlib kirib kelavermaydi. Baʼzan u soddagina bir sana boʻlib keladi. Keladi-yu, indamay kutadi: bolaning ulgʻayishini, sanani oʻqiy oladigan koʻz ochilishini kutadi.
Kishi yana intiladigan charchoq
Ammo qogʻozdagi imzo — hali ish emas. Uni har kuni oʻz qoʻling bilan tasdiqlab turishing kerak.
Hozir yigirma yoshdaman; sentabrda yigirma bir yoshga toʻlaman. Oʻn besh yoshimdan beri jiddiy kod yozaman — foydalanuvchining qoʻliga yetib borgan ishlarni sanaganda, bu besh yil demakdir.
Bugun TEIIOR SOFT asoschisi va rahbariman: jamoamda besh nafar dasturchi bor, bir nechta mahsulot ishlab turibdi, bolalar uchun yaratilgan yirik mediaplatforma — «Alla»ning muhandislik tomonini biz olib boramiz.
Men har kuni charchayman. Bunda ajablanarli hech nima yoʻq: kuniga oʻn ikki soat stol ortida oʻtiradigan har qanday odamdan soʻrang.
Ajablanarlisi boshqa — men shu charchoqni sogʻinaman.
Bir narsani qurgan, tuzatgan yoki arzimas boʻlsa-da yaxshilagan kunning kechi shirin boʻladi. Undan keyin taom totliroq, uyqu tinchroq, ertangi tong esa yana klaviatura tomon chorlaydi.
Kodsiz bir kunni tasavvur qila olmayman. Rostini aytsam, tasavvur qilib koʻrishga urinmayman ham.
Bu gap oddiy eshitilishi mumkin. Lekin uni bundan samimiyroq aytishning yoʻlini topolmadim: bu — mening eng sevimli ishim. Vassalom.
Nega aynan bolalar?
Mendan «nima ish qilasan?» emas, «nega qilasan?» deb soʻrashganda, javob kodning oʻzidan uzoqlashadi.
Men bolalar uchun loyihalarga qoʻl urishni yaxshi koʻraman: saytlar, platformalar, kontent, mobil ilovalar. Bu — kompaniyamning yoʻnalishi emas, shaxsan oʻzimning tanlovim, chunki men buni savob ish deb bilaman. Oxir-oqibat bularning bari maktab oʻquvchisi yoki oʻsmirning kaftiga borib tushadi.
Texnik jihatdan bu — qiziqarli vazifalar, buni inkor etmayman. Ammo meni bu yerda ushlab turgan narsa vazifaning qiziqligi emas.
Meni ushlab turgani shu: bolalar va ekran masalasi taqiq bilan hal boʻladi, deb endi oʻzimni aldayolmayman.
Oʻzbekistondagi istalgan bolaga qarang. Qaysi shaharda, qaysi xonadonda boʻlmasin — kaftida telefon yo planshet bor.
Demak, gap «ruxsat beraylikmi yoki yoʻqmi?» degan savolda emas.
Savol bitta: u oʻsha ekranda nimani koʻryapti?
Qancha «mumkin emas» desak ham, bolalar biz xohlaganimiz uchungina eski oʻyinlariga qaytmaydi. Bu karvon allaqachon oʻtib boʻlgan. Oʻtib ketgan karvon ortidan chang yutib yugurish — yo holdan toygan, yo haqiqatga koʻz yummoqchi boʻlgan odamning ishi.
Unda nima qilish kerak?
Ular baribir ochadigan narsani yaratish kerak.
Eʼtibori oqib ketayotgan oʻzanni boʻsh qoldirmay, foydali narsa bilan toʻldirish kerak.
Oʻylashga oʻrgatadigan oʻyin. Vaqt oʻldirmaydigan, aksincha, bir hafta oʻtib ham bola bilan qoladigan platforma. Koʻrgandan soʻng ongni loyqalatmaydigan, aksincha, tiniqlashtiradigan kontent.
Bu — mafkuraviy daʼvo emas. Bu — sovuqqon amaliy hisob.
Agar sen bolani bir soatga ekranga bogʻlaydigan mahsulot yaratayotgan boʻlsang, hech boʻlmaganda oʻsha bir soat unga bir nima oʻrgatsin.
Kichkina umid
«Butun avlodni oʻzgartiramiz» degan gaplarga ishonmayman. Toshkentdagi besh kishilik jamoa uchun bu — koʻtarolmaydigan yuk. Koʻtarolmaydigan yukni vaʼda qilish esa — yolgʻonning eng koʻrkam turi.
Men kichkina bir umidga ishonaman.
Agar butun umrim davomida yurtimizdagi birgina bola biz yaratgan narsani ochsa va oʻsha kuni koʻngli bir bahya boʻlsa ham toʻlsa…
Agar u lentani behuda aylantirish oʻrniga, oʻsha bir soatni oʻziga bir nima qoʻshadigan ishga sarflasa…
Agar u dunyo haqida, til haqida, mantiq haqida yoki oʻz-oʻzi haqida yangi bir narsa bilib olsa…
Agar u kechqurun ertalabkiga qaraganda bir qarich boʻlsa ham eʼtiborliroq, sabrliroq, qiziquvchanroq boʻlsa…
Menga shu yetadi.
Bitta bola. Million foydalanuvchi emas. Bozorni egallash emas. Bitta — tirik, haqiqiy bola.
Fargʻonada, Chilonzorda yoki Samarqand chekkasidagi bir qishloqda yashaydigan bitta inson.
Umrining bir lahzasida uning roʻparasidan navbatdagi boʻsh video emas, bizning ishimiz chiqsa va shu tufayli u bir chimdim boʻlsa-da teranroq, oʻychanroq odam boʻlib ulgʻaysa — menga kifoya.
Buni hech qachon aniq bilmasligim mumkin. Bu bizning analitikamizda koʻrinmaydi. Hech kim «siz hayotimni oʻzgartirdingiz» deb yozmaydi.
Va bu — tabiiy. Ekilgan urugʻ oʻz mevasini ekkan odamning koʻzi oldida bermasligi ham mumkin.
Men bu ishni tasdiq yoki maqtov uchun qilmayman. Toʻgʻri deb bilganim uchun qilaman.
Yana 13-sentabr
Sentabrda yigirma bir yoshga toʻlaman. Dasturchilar kuni esa har doimgidek yana oʻsha kunga toʻgʻri keladi.
Sovgʻani oʻzim tanlayman: aynan oʻsha kuni ishga tushadigan navbatdagi mahsulot.
Bu — mening kichkina anʼanam. Jamoam buni allaqachon biladi va meni fikrimdan qaytarishga urinmaydi.
Endi boshdagi savolga javob beray.
Nega men buni tasodif demay qoʻydim?
Chunki tasodif bir marta yuz beradi. Men esa uni har yili oʻz qoʻlim bilan qaytadan haqiqatga aylantiraman. Sana menga bir narsani bekorga bermagan: bergan ekan, har 13-sentabrda evaziga bir ish qaytarishim kerak.
Tasodif — bu senga berilgan sovgʻa. Taqdir — bu sen unga bergan javob.
Agar siz ham IT sohasida boʻlsangiz va shu satrlarga koʻzingiz tushgan boʻlsa — sizga oʻsha charchoqni tilayman: ertasi kuni yana davom etgingiz keladigan charchoqni.
Agar bolalar uchun mahsulot yaratayotgan boʻlsangiz — bu ishning qadriga yeting. U eng shovqinli ham, eng daromadli ham yoʻnalish emasdir. Ammo kompyuter bilan qiladigan barcha ishlarimiz ichida eng savoblilaridan biri, ehtimol, aynan shudir.
Bolalar — kelajagimiz.
Bu shior emas. Bu — shunchaki haqiqat.